یکی از علل اهمیت غار شناسی کسب موفقیت های چشمگیر است که در زمینه کشف آب های زیر زمینی بدست آورده است. به همین دلیل نظر زمین شناسان ، کانی شناسان  و آب زمین شناسان را به خود جلب کرده است. غار ها عمدتاً در سازنده های آهکی دوره کرتاسه به وجود آمده اند .آب باران بر اثر انحلال گاز کربنیک موجود در هوا خاصیت اسیدی پیدا می کند.آب اسیدی هنگام عبور از شکاف سنگهای آهکی ، آهک را در خود حل کرده و به صورت ترکیبات شیمیایی آن را با خود به نقاط دیگر حمل و در نتیجه به تدریج شکاف سنگها وسیع تر و پس از چندی در آنها حفره های بزرگ و کوچکی به نام غار پدید می آید .گاهاً در اثر ریزش آب محتوی کلسیم از سقف غارهای  مخروط یا قندیل هایی از جنس آهک مشاهده می گردد. همچنین در کف غار از این مخروط های آهکی تشکیل می گردد.

کاربرد غارها :

پناهگاه ، شناسایی آب های زیر زمینی ، در ساختن بناها ،استخراج ، صنعت جهانگردی ، ذخیره کردن برق ، برای کمک به برق شهرها در ساعات از شبانه روز که مصرف برق کم است به وسیله کمپرسورهای قوی هوا را داخل غاری که دیواره و سقف و کف آن را غیر قابل نفوذ کرده اند به صورت فشرده ذخیره می کنند و در زمانی که برق بیشتر ی نیاز است به وسیله هوای فشرده ذخیره شده در غارتوربینهای نیروگاه را به حرکت در می آورند تا کمبود برق را در ساعاتی که برق بیشتری نیاز است جبران کنند.

معرفی غارهای طبیعی واقع در منطقه شکار ممنوع بزمان –ایرانشهر :در این منطقه دو غار به نام های کرمانچی و غار گربودار شناسایی شده اند.

غار کرمانچی

این غار در ارتفاعات شمال غرب بزمان ، در محور دره آهو و یک کیلومتری روستای کرمانچی با  موقعیت 25.3ً  َ49  59ْ طول جغرافیایی و ً52.3  52َ  ْ 27 عرض جغرافیایی و 1028 متر ارتفاع از سطح دریا قرار دارد . به صورت زیر زمینی بوده شیب تندی دارد طول آن 100 متر می باشد دارای دو دهنه است که بعد از 40 متر مسافت در قسمت کف غار به یک دهنه تبدیل می شود.

غار کرمانچی تحت تاثیر فعالیت های دوران زمین شناسی بوجود آمده است ، کف آن سنگی و ماسه ای از نوع سنگهای دگرگونی است . بدنه غار نیز از سنگهای دگرگونی با بافت غالب کوارتز و آهکی است.

این غار زیستگاه مناسبی برای انواع خفاش بوده ، از ارزش علمی و تحقیقی برخوردار است و بدلیل قرار گرفتن در منطقه شکار ممنوع بزمان به عنوان یک جاذبه گردشگری و تفرجی قابل تعمق است.

اطلاعات در مورد غار ، قدمت ، ارزش و ... زمانی دوچندان خواهد شد که اقدام به تحقیق و نشر آن کنیم که بدانیم غار نوردان در دنیا رو به گسترش هستند و هر چه غار ناشناخته تر و جذاب تر باشد علاقه مندان بیشتری دارد که حاضرند هزاران دلار هزینه کنند تا از نزدیک آن را بپیمایند.

غار: گربودار   

این غار در ارتفاعات شرق بزمان ، و با فاصله 12 کیلومتری از شهر بزمان و یک کیلومتری آبادی گربودار با موقعیت  44.2ً  16َ  60ْ طول جغرافیایی و  43.2ً  51َ  27ْ عرض جغرافیایی و با ارتفاع  931 متراز سطح دریا قرار دارد . به صورت زیر زمینی بوده و شیب ملایم دارد پس از طی مسافتی حدود 50 متری به محلی می رسیم که غار دارای دو دهلیز می باشد که کسی تا کنون داخل دهلیز نرفته. 

این غار هم به احتمال زیاد در اثر فعالیت های زمین شانسی به وجود آمد که در آن سنگ و ماسه های از نوع سنگهای دگرگونی مشاهد می گردد.

بدنه غار پر از سنگهای دگرگونی با بافت غالب کوارتز و آهکی است . در این غار انواع خفاش زیست می کنند این غار در حاشیه منطقه شکار ممنوع بزمان به عنوان یک جاذبه طبیعت گردی و تفریحی قابل تعمق است. در نهایت برای بدست آوردن و جمع آوری اطلاعات بیشتر نیاز به تحقیق و بررسی و تجهیزات غار نوردی می باشد.

منبع : سایت اداره کل محیط زیست س و ب

آدرس : http://www.sbdoe.ir

منطقه پهناوربلوچستان از دیر زمان بخاطر دارا بودن شرایط اقلیمی متنوع محل مناسبی برای زندگی و استقرارهای اولیه بشر خصوصا در عصر پیش از تاریخ بوده است با توجه به مطالعات محدود صورت گرفته در بلوچستان سابقه سکونت بشری در آن حداقل به حدود یکصد هزار سال قبل وعصـر پارینه سنگی یا سنگ قدیم باز می گردد.

گواه این ادعا وجود سنگ نگاره های متعدد در نقاط مختلف بلوچستان ازجمله شهرستا نهای ، سراوان، خاش ، نیکشهر وقصرقند وبزمان اشاره نمود که در این میان تا حدی سنگ نگاره های شهرستان های سراوان ونیکشهر مورد شناسایی مطالعه قرار گرفته است اما علی رغم نزدکی مکان سنگ نگاره های بزمان (درشمال و شمال غرب به فاصله چند کیلومتری شهر در دل کوهها) به علت صعب العبور بودن مسیر دسترسی تاکنون کمتر کسی (حتی از بومیان ) موفق به دیدن سنگ نگاره های مذکور شده اند به همین دلیل تعدادی عکس گرفته شده ( برای اولین بار) با موبایل را جهت مشاهده بازدیدکنندگان محترم و عزیز وبلاگ بزمان تهیه کردم البته از کیفیت بد عکسها عذرخواهی می کنم.امیدوارم در اولین فرصت تصاویری با کیفیت بهتر تهیه و به نمایش بگذارم.

 متاسفانه این آثار تاکنون بصورتی علمی در جریان بررسی قرار نگرفته است.

موقعیت جغرافیایی اسپیدژ : در غرب ایرانشهر حدود 135 کیلومتری در مسیر جاده بم – ایرانشهر ، از بزمان جاده ای به طرف دلگان  جدا میشود وبعد از نیم ساعت حرکت در این مسیر تابلویی درکنار رودخانه ای سرسبز وپر آب نظر هر بیننده ای را به خود جلب می کند ( گورستان تاریخی اسپیدژ)

این منطقه از نظر آب وهوایی از شمال کوهستانی وجنوب دشت حاصلخیز، برای زندگی در فصول مختلف سال بسیار مناسب است هوایی معتدل وآب فراوان  ورودخانه های پر آب وزمینهای حاصلخیز که لازمه ی زندگی در ادوار مختلف تاریخی بوده است از شرایط ویژه ی این منطقه می باشد .

در حدود 35 کیلومتری غرب شهر بزمان در مسیر جاده بزمان و دلگان  درروستای مکسان کوهی سفید قرار دارد که اسپیدز نام دارد ، اسپیدز یا اسپیدژ سوای گورستان تاریخی آن که اکثر گورستان توسط افراد نا آگاه واغفال سودجویان آثار مکشوفه توسط مردم به آن سوی مرزها برده شده است قلعه ای بوده  که چشمه ای آبگرم درون قلعه قرار داردوبعد از سیراب ساختن ساکنین این قلعه  در پایین قلعه زمینهای کشاورزی حاصلخیز پایین دست را آبیاری میکند . لازم به ذکر است تمامی چشمه های آب موجود در این منطقه آبگرم هستند .

گورستان اسپیدز چندین هکتار است که در آن زمان مردگان را با تمامی اسباب ووسایلشان دفن می کرده وبه زندگی پس از مرگ اعتقاد داشته اند .

زیارتگاههای مکشوفه نشان دهنده ی این است که این اماکن درنقاط مرتفع وقابل تردد برای مردم ساخته شده است واحتمالا به خاطر روئیت نور خورشید در صبح زود وغروب آفتاب .

سفالهای شکسته وسالمی که از گورستان وجای جای این منطقه ی تاریخی روئیت می شود به چندین روش ساخته شده اند بعضی به صورت خام وبعضی به صورت پخته وهمچنین بعضی منقوش وبعضی ساده ودر نقاشی روی ظروف نقش حیوانات وحشی قوچ وکل عقاب ویا اشکال هندسی وخورشید ودرخت قرار دارد.

سد سازی : ساختن بندهای سنگی در مسیر ودهانه ی رودخانه های کوچک جهت کاشت محصولات کشاورزی در سراسر این منطقه مشاهده میشود که باعث کاهش فرسایش خاک نیز میشود .

صنعت : در اطراف قلعه ی اسپیدژ آثاری از کوره ها وبقایای ذوب سنگها وکانیهای فلزی مشاهده میشود که احتمالا جهت رفع  مایحتاج خودشان در زمینه ذوب فلزات وساختن خنجر ودیگر اسلحه های سرد در این منطقه انجام میشده است .

موقعیت سوق الجیشی : اما این نکته در هیچ یک از  نوشته های مورخان ذکر نشده است که تمدن اسپیدز در مسیر جیرفت وبمپور ویا سند پاکستان ویا شهر سوخته قرار داشته است وراههای موجود در دامنه این رشته کوه نشان دهنده ی این است که برای ایمنی بیشتر از جیرفت تا این قلعه وتا بزمان از دامنه ی کوهها می گذرد وهمچنین راهی از این قلعه به بمپور وجود دارد که تا سالیان نه چندان دور نیز مورد استفاده اهالی این منطقه قرار می گرفته است که با استفاده از حیوانات مثل شتر گاو غیره گندم مورد نیاز خود را از بمپور خریداری میکرده وبر می گشته اند .

قلعه ی اسپیدز طوری ساخته شده است که در بعضی از فصول سال مثل پاییز وزمستان واوایل بهار که هوای روشنی دارند قلعه ی بمپور قابل روئیت است که میتواند از ارتباط آنها برای اتفاقات مختلف مثل جنگ  خبر دهد .

لازم به ذکر است از رود گروک تا تنهک که نزدیک 20 کیلومتر مربع است هر فرد اگر به زمین زیر پای خود نگاه کند در جای جای این منطقه بقایای سفالهای شکسته را می بیند که این مسئله خود گواه این امر است که این منطقه نه در یک دوره خاص بلکه در دوره های مختلف تاریخی جمعیت قابل توجهی از  مردم در این منطقه ی گسترده  زندگی میکرده اند .

اشرف افغان : آخرین حاکم افغان که در ایران حکومت کرده است بعد از فرار از شیراز گویا مدتی در خرابه های  این قلعه زندگی کرده و منتظر رسیدن نیروهای کمکی از افغانستان ویا پیدا کردن فرصت جهت خروج از ایران به دست افراد محلی کشته میشود ، واین قلعه نیز به قلعه ی اشرف افغان نیز مشهور است . ودر کاوشهای باستان شناسان آثاری از این دوره به صورت مختصر به دست آمده است .

این منطقه ی بکر که بخاطر چشمه های آبگرم وزمین خاصلخیز ووجود منابع غذایی مختلف حیوانی که در دشت وکوهستانهای این منطقه زندگی میکرده اند وهنوز هم بقایای آنها در این منطقه زندگی می کنند  وهمچنین قرار داشتن درمسیر تمدن جازموریان (جیرفت ) وسند کاروانهای تجاری ونظامی برای تجارت یا  فتح مناطق دیگر نیاز به کاوش باستان شناسان وتاریخ دوستان این مرز وبوم دارد. 

نقل از وبلاگ : http://maksan.blogfa.com/post-48.aspx

دشت سمسور در جنوب زاهدان در فاصله تقریبا 180 کیلومتری قرار دارد از بزمان 80 کیلومتر دور است و از نظر اداری جزو ایرانشهر به حساب می آید. زمان قدیم بسیاری از مردم در آنجا به کشاورزی مشغول بودند. این منطقه ویژگیهای خاصی دارد آب در آنجا فراوان است و زمینهای خوبی دارد بنابر این بهترین جا برای کشاورزی است از وسط منطقه یک رودخانه بزرگ رد می شود که مقدار زیادی آب در آن جریان دارد. که آب آن به هدر می روند و هیچ استفاده ای نمی شود؟ قناتی دارد که حدودا هشت اینچ آب در آن جاری است که صاحب آن قنات در راه مواد مخدر 8 سال زندان بوده و اکنون از دنیا رفته و همه فرزندانش بیکار هستند در حالیکه از آب آن قنات کوچکترین استفاده ای نمی شد. بسیارجای تاسف و تعجب دارد . درختان  خرمایی وجود دارند و چون آب آن منطقه بالا است حدود پانزده سال است کسی به درختان آب نداده در حالیکه سرسبز و خوب بودند. رود خانه که الان دوباره مثل گذشته تبدیل به نیزار شده پر از انواع حیوانات مثل شغال و کفتار ...است.

 یکی از بزرگترین منابع آب زیرزمینی استان در دشت سمسور  کشف گردید.

  نتایج و اطلاعات حاصل از مطالعات ژئوالکتریک دشت سمسور منجر به شناسایی دشت مذکور گردیده است . با توجه به برداشتهای ژئوفیزیکی و تغییر داده ها , کیفیت آب لایه آبدار آبخوان در قسمت های شرقی و جنوبی آبخوان از کیفیت مناسبتری برخوردار می باشد و در قسمتهای شمال غرب دشت مقاومت پائین لایه آبدار حاصل از نتایج این مطالعات دلالت بر کیفیت پائین آبهای زیرزمینی این محدوده دارد. پیش بینی می شود با توجه به مقدار ذخیره آبی آبخوان دشت سمسور در نوع خود یکی از بزرگترین منابع آب زیرزمینی سیستان و بلوچستان محسوب گردد. گفتنی است دشت سمسور با طول تقریبی حدود 50 کیلومتر و عرض بین 15 تا 20 کیلومتر در شمال قلعه بزمان و شرق حوضه آبریز گوهر در استان سیستان و بلوچستان واقع شده و آبخوان سمسور با طول 30 کیلومتر در داخل این دشت قرار دارد.

                                                                                                         ضمناً باید بگویم که در منطقه  بلوچستان راههای صعب العبور زیادی برای ترانزیت مواد مخدر وجود دارد که متاسفانه یکی از  معروف ترین آنها دشت سمسور میباشد.